İhale Komisyonu Kararları Sonrasında İhale Yetkilisince İptal Edilen İhalelere Yönelik
Kamu İhale Kurulu Kararlarının Değerlendirilmesi
Dr. Erkan Karaarslan
1 Giriş ve doğrudan ilgili mevzuat hükümleri
İhale komisyonunun bir isteklinin teklifini ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlemesi, ihale yetkilisinin bu kararı her durumda onaylamak zorunda olduğu anlamına gelmez. Bununla birlikte ihale yetkilisine tanınan iptal yetkisi de gerekçesiz veya denetlenemez bir yetki değildir.
Konunun değerlendirilmesinde üç işlemin birbirinden ayrılması gerekir: İhale komisyonunun gerekçeli kararı, ihale yetkilisinin onay veya iptal kararı ve bu kararın ilgililere bildirilmesi. Ayrıca komisyon kararının ilk değerlendirme sonucunda mı, yoksa Kamu İhale Kurulunun düzeltici işlem kararının uygulanması sonucunda mı alındığı, özellikle iptal kararına karşı başvuru yolunun belirlenmesinde önem taşır.
Bu çalışma, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ihalelerde, sözleşme imzalanmadan önce tesis edilen iptal işlemleriyle sınırlıdır. Aşağıda, konuyla doğrudan bağlantılı mevzuat hükümleri anlamları korunarak özetlenmiştir.
1.1 Kanun hükümleri
|
Düzenleme |
Konuyla doğrudan ilgili hüküm |
|
4734 sayılı Kanun m.39 |
İhale komisyonu kararı üzerine bütün teklifler reddedilerek ihale iptal edilebilir. İptal bütün isteklilere derhal bildirilir; talepte bulunan isteklilere iptal gerekçeleri açıklanır. |
|
4734 sayılı Kanun m.40 |
Komisyon gerekçeli kararını ihale yetkilisinin onayına sunar. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde kararı onaylar veya gerekçesini açıkça belirterek iptal eder. |
|
4734 sayılı Kanun m.41 |
Onaylanan ihale sonucu, onay gününü izleyen en geç üç gün içinde bütün isteklilere bildirilir. İhale yetkilisince iptal hâlinde de gerekçeli bildirim yapılır. |
|
4734 sayılı Kanun m.54 |
Hak kaybına veya zarara uğradığını yahut uğrama ihtimali bulunduğunu ileri süren aday, istekli ve istekli olabilecekler, ehliyet ve usul koşulları içinde başvurabilir. Kanunda öngörülen idari başvuru yolları dava öncesinde tüketilir. |
|
4734 sayılı Kanun m.56 |
Şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan iptal kararlarına karşı beş gün içinde doğrudan Kamu İhale Kurumuna başvurulur. İnceleme, idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlıdır. Hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararları ivedilikle uygulanır. |
|
4734 sayılı Kanun m.57 |
Kamu İhale Kurumunun şikâyetlere ilişkin nihai kararları idari yargıda dava konusu edilebilir. |
Bu hükümler birlikte ele alındığında, komisyon kararı ile ihale yetkilisinin kararı ayrı hukuki aşamalardır. İhale yetkilisinin onayı ihaleye geçerlilik kazandırır; ancak onay, sözleşmenin yerine geçmez ve işlemi hukuka uygunluk denetiminden çıkarmaz.
Kaynak: Kamu İhale Kurumunun mevzuat sayfası; 4734 sayılı Kanunun ilgili hükümlerini değerlendiren Kurul kararı.
1.2 Yönetmelik hükümleri
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in doğrudan ilgili hükümleri şunlardır:
• 4’üncü madde: Şikâyet sonrasında veya Kurulun ret ya da düzeltici işlem kararından sonra alınan iptal kararlarına karşı itirazen şikâyet yolunu düzenler.
• 5’inci madde: Başvuru ehliyetini belirler.
• 6 ve 7’nci maddeler: Başvuru sürelerini, sürelerin başlangıcını ve tatil günlerinin etkisini düzenler.
• 8’inci madde: Dilekçenin içeriğini, temsil ve yetki belgelerini düzenler.
• 18’inci maddenin üçüncü fıkrası: İptal kararına yönelik incelemenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olduğunu belirtir.
• 23’üncü madde: Kurul kararlarının uygulanmasını; eksik veya yanlış uygulama iddialarının doğrudan Kuruma götürülmesini düzenler.
• 24’üncü madde ve ek 1’inci madde: Tebligat ve elektronik başvuru esaslarını belirler.
Mal, hizmet ve yapım işlerine ilişkin uygulama yönetmeliklerinde de bütün tekliflerin reddi, ihale kararının onaylanması ve bildirimine ilişkin karşılık hükümler bulunmaktadır. Bunlar sırasıyla mal alımlarında 63–65, hizmet alımlarında 64–66, yapım işlerinde 65–67’nci maddelerde düzenlenmiştir.
Güncel elektronik süreç bakımından ayrıca Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin 7 ve 12’nci maddeleri önemlidir. Yönetmeliğin 12’nci maddesi komisyon kararının elektronik ortamda oluşturulmasını, ihale yetkilisinin kararını ve onay veya iptal gününü izleyen en geç üç gün içinde bütün isteklilere bildirim yapılmasını düzenler. Eski ihalelerde geçiş hükümleri ayrıca gözetilmelidir.
Kaynak: Kamu İhale Kurumu mevzuat erişimi; elektronik süreç yönetmeliği m.12.
1.3 Tebliğ hükümleri
Bu konuda özel düzenleme içeren metin, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’dir.
• 2’nci madde: İptal işlemine itiraz ile teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına itiraz arasındaki ayrımı yapar.
• 8’inci madde: Hangi iptal kararlarının Kuruma götürülebileceğini açıklar. Öncesinde şikâyet veya itirazen şikâyet bulunmayan iptal kararları doğrudan idari yargının denetimine tabidir.
• 10 ve 11’inci maddeler: Başvuru süresi ve şekil koşullarını açıklar.
• 16’ncı madde: Kurul kararlarının uygulanmasını düzenler.
• 17’nci madde: Kurul kararının yeniden incelenmesini istemek yerine idari yargı yoluna başvurulması gerektiğini belirtir.
Özellikle Tebliğ’in 2’nci maddesi gözden kaçırılmamalıdır: İstekli, “teklifim haksız yere elendiği için geçerli teklif kalmadı ve ihale iptal edildi” diyorsa, uyuşmazlığın niteliği yalnızca iptal kararına itiraz olarak kabul edilmeyebilir. Başvuru yolu, dilekçenin başlığına göre değil, itiraz edilen işlemin içeriğine göre belirlenir.
Kaynak: Bu ayrımı açıklayan Kurul kararı.
2 Komisyon kararı ihale yetkilisi kararı ve tebliğ süreci
2.1 İlk komisyon kararının doğrudan ihale yetkilisine sunulması
Normal işleyişte komisyon teklifleri değerlendirir; ihalenin bir istekli üzerinde bırakılmasına veya bütün tekliflerin reddedilmesine ilişkin gerekçeli kararını oluşturur. Dosya ihale yetkilisine sunulur.
Şekil 1 İlk komisyon kararının değerlendirilmesi
Burada ihale yetkilisi, komisyonun teklif değerlendirme görevini devralarak istediği isteklinin üzerinde ihale bırakamaz. Teklif değerlendirmesinde bir hukuka aykırılık bulunduğu düşünülüyorsa, bunun giderilmesi yetkili komisyonun işlemleri ve ilgili başvuru mekanizmaları üzerinden sağlanmalıdır. Onay yetkisi, doküman ve değerlendirme kurallarından bağımsız bir yüklenici seçme yetkisi değildir.
Ayrıca beş iş günlük sürenin geçirilmesi, komisyon kararının kendiliğinden onaylanması sonucunu doğurmaz. Süreye uyulmaması ayrı bir hukuka uygunluk ve sorumluluk konusudur.
2.2 Kurulun düzeltici işlem kararından sonra dosyanın yeniden ihale yetkilisine gelmesi
İkinci ihtimalde ilk komisyon kararı sonrasında şikâyet ve itirazen şikâyet süreçleri işletilir. Kurul, örneğin bir teklifin yeniden değerlendirmeye alınmasını veya başka bir teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektiren düzeltici işlem belirler.
Şekil 2 Kurul kararından sonraki işlem ve başvuru süreci
Düzeltici işlem kararı, idarenin yeniden değerlendirme yapmasını gerektirir. Bu değerlendirme sonucunda sıralama değişebilir; önceki ihale üzerinde kalan istekli elenebilir veya daha önce elenen bir teklif değerlendirmeye alınabilir.
Kurulun düzeltici işlem kararı, her durumda belirli bir istekliyle sözleşme imzalanması emri değildir. Ancak kararın gereğini yerine getirme yükümlülüğü de idarenin tercihine bırakılmamıştır.
Dolayısıyla yeni komisyon kararından sonra iptal işlemi tesis edilebilir; fakat bu işlem, Kurul kararının sonucunu ortadan kaldırmak için kullanılan görünüşte bir gerekçeye dayandırılamaz. Kurul kararına uygun yeni komisyon kararı alınması, hemen ardından verilen iptal kararını tek başına hukuka uygun hâle getirmez.
Kaynak: 10.07.2023 tarihli ve 2023/UM.I-988 sayılı karar.
2.3 Onay ve iptal kararının bildirilmesinden sonraki ihtimaller
|
İşlem |
Bildirim sonrasındaki süreç |
|
İhale kararının onaylanması |
Karar ve tekliflerin uygun bulunmama gerekçeleri bildirilir. Başvuru ve sözleşme öncesi bekleme süreleri gözetilir. |
|
Şikâyet bulunmadan doğrudan iptal |
İptal işleminin kendisine karşı, kural olarak doğrudan idari yargı yoluna gidilir. |
|
Şikâyet veya itirazen şikâyet sonrasında iptal |
Beş gün içinde doğrudan Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet yapılır. |
|
Teklifin elenmesine bağlı olarak geçerli teklif kalmaması nedeniyle iptal |
İtirazın teklif değerlendirmesine mi, bağımsız iptal gerekçesine mi yöneldiği belirlenir; Tebliğ m.2’deki özel ayrım uygulanır. |
|
Kurulun bizzat ihaleyi iptal etmesi |
Bu Kurul kararı yeniden itirazen şikâyet konusu yapılamaz; idari yargıda dava konusu edilir. |
Onaylanan kararın bildirilmesinden sonra, 4734 sayılı Kanun’un 21/b ve 21/c bentleri kapsamındaki ihalelerde beş, diğer ihalelerde on günlük sözleşme öncesi bekleme süresi vardır. Şikâyet başvurusu yapılmışsa Kanun’un 55’inci maddesindeki ek sözleşme imzalama sınırlamaları da dikkate alınır.
Şikâyet ve itirazen şikâyet, ihale sürecindeki bütün işlemlerin her durumda durması anlamına gelmez. Özellikle sözleşme imzalanmasını engelleyen kurallar ile diğer işlemlerin yürütülmesi birbirinden ayrılmalıdır.
Kaynak: Kurulun bu konudaki değerlendirmesi.
3 İptal gerekçesinin değerlendirilmesinde kullanılan ölçütler
Kurul kararlarının ortak yaklaşımı, iptal yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğudur. “Takdir yetkisi kullanılmıştır” açıklaması, tek başına yeterli gerekçe oluşturmaz.
Kararların birlikte değerlendirilmesinden çıkarılabilecek başlıca ölçütler şunlardır:
1. Gerekçe gerçek bir olguya dayanmalıdır. Karar metni ile ihale işlem dosyasındaki bilgiler birbirini doğrulamalıdır.
2. İhaleye etkisi gösterilmelidir. Bir aksaklığın bulunması ile o aksaklığın bütün ihalenin iptalini gerektirmesi farklı konulardır.
3. Daha sınırlı çözümler değerlendirilmelidir. Yeniden değerlendirme, hukuken mümkün iş eksilişi veya yalnızca ilgili kısmın iptali gibi seçeneklerin yeterli olup olmadığı açıklanmalıdır.
4. Karar önceki işlemlerle tutarlı olmalıdır. Daha önce uygun kabul edilen koşulların neden artık ihalenin sürdürülmesine engel oluşturduğu ortaya konulmalıdır.
5. Kurul kararının bağlayıcılığı korunmalıdır. İptal işlemi, düzeltici işlem kararını etkisizleştiren bir araca dönüştürülemez.
Bunlar her dosyada otomatik olarak aynı sonucu doğuran bir kontrol listesi değildir. İşin niteliği, iptal işleminin aşaması, gerekçenin ağırlığı ve belgeler birlikte değerlendirilir.
Örneğin 03.09.2025 tarihli ve 2025/UM.I-1849 sayılı kararda, ihtiyaç miktarlarının gözden geçirileceğinin söylenmesi yeterli görülmemiştir. Hangi miktarın ne kadar değişeceği, yaklaşık maliyetin nasıl etkileneceği ve iş eksilişiyle çözüm bulunup bulunamayacağı ortaya konulmadığından iptal kararı hukuka uygun bulunmamıştır.
Kaynak: 2025/UM.I-1849 sayılı karar metni.
4 Kurulun hukuka uygun bulduğu iptal durumları
Aşağıdaki örneklerde iptal işlemi esas yönünden incelenmiş ve hukuka uygun bulunmuştur. Başvurunun süre, ehliyet veya görev yönünden reddedilmesi, iptal gerekçesinin hukuka uygun bulunduğu anlamına gelmez.
4.1 Sağlıklı teklif oluşturulmasını ve değerlendirmeyi engelleyen esaslı doküman aykırılıkları
20.05.2021 tarihli ve 2021/UH.II-1016 sayılı karar, ihale yetkilisinin iptal yetkisine doğrudan örnektir.
Araç kiralama ihalesinde, teklif maliyetinin oluşturulmasına ilişkin mevzuatta bulunmayan bir sınırlama getirilmiş; yaklaşık maliyet yapısında da uyumsuzluklar belirlenmiştir. Kurul, mevzuata aykırı düzenlemenin sağlıklı değerlendirme imkânını ortadan kaldırdığını kabul ederek iptal işleminde aykırılık bulmamıştır.
Buradaki belirleyici unsur, yalnızca bir hata bulunması değil, hatanın tekliflerin hesaplanması ve değerlendirilmesine esaslı etkisidir.
Kaynak: 2021/UH.II-1016.
4.2 Hatalı elemenin giderilememesi nedeniyle daha yüksek bedelle sözleşme yapılmasının önlenmesi
18.01.2023 tarihli ve 2023/UH.II-124 sayılı kararda, ekonomik açıdan daha avantajlı isteklinin teklifinin yanlış değerlendirme nedeniyle elendiği ön mali kontrolde belirlenmiştir. Ancak ilgili isteklinin geçici teminatının çözülmesi ve yeniden sunulamaması nedeniyle düzeltmenin fiilen gerçekleştirilemediği değerlendirilmiştir.
Kurul, somut olayda daha yüksek bedelle sözleşme yapılmasını önlemek amacıyla alınan iptal kararını uygun bulmuştur.
Bu karar, her ön mali kontrol görüşünün iptali zorunlu kıldığı şeklinde yorumlanamaz. Sonucu belirleyen, görüşün ortaya koyduğu hata ve bu hatanın somut süreçte giderilememesidir.
Kaynak: 2023/UH.II-124.
4.3 İnceleme ve teftiş bulgularıyla somutlaştırılan ciddi sorunlar
28.09.2016 tarihli ve 2016/UH.I-2403 sayılı kararda, daha önce iptal kararı kaldırılmış olan bir ihalede, sonradan hazırlanan teftiş raporu ve soruşturmaya ilişkin bilgiler değerlendirilmiştir. Kurul, dosyanın bütününü dikkate alarak yeni iptal işlemini uygun bulmuştur.
Kararın önemi, önceki iptal kararının kaldırılmasının sonraki bütün iptal ihtimallerini ortadan kaldırmadığını göstermesidir. Bununla birlikte karar, “soruşturma var” denilmesinin her durumda yeterli olduğu anlamına gelmez; dosyadaki bulguların değerlendirilmesi gerekir.
Kaynak: 2016/UH.I-2403.
Bu örneklerden hareketle, iptal kararının hukuka uygun bulunmasını destekleyen durumlar şöyle sıralanabilir:
• Teklif hazırlama veya değerlendirme sürecini esaslı biçimde bozan ve mevcut süreçte giderilemeyen aykırılıklar.
• Kamu kaynağının uygun şartlarla kullanılmasını engelleyen, belgelenmiş ve somut ekonomik sonuçlar.
• Ön mali kontrol, inceleme veya teftişle ortaya konulan ve ihalenin devamını sakıncalı hâle getiren ciddi bulgular.
• Sorunun daha sınırlı bir işlemle çözülemeyeceğinin dosya üzerinden gösterilmesi.
5 Kurulun hukuka aykırı bulduğu iptal durumları
5.1 Sürecin uzaması ve mevsim koşullarının soyut biçimde ileri sürülmesi
03.07.2026 tarihli ve 2026/UH.I-1850 sayılı kararda, iş makinesi kiralama ihalesinin iptalinde sürecin uzaması, mevsim koşulları ve ihtiyaçların değişmesi gerekçeleri incelenmiştir.
İşin türünün ve miktarının neden değiştiği somut belgelerle ortaya konulmadığı; iş süresinin işe başlama tarihinden itibaren 180 gün olduğu da dikkate alınarak, ileri sürülen gecikmenin iptali haklı kılmadığı değerlendirilmiştir.
Dolayısıyla “mevsim geçti” veya “ihale uzadı” açıklaması, işin gerçek süresi ve uygulama şartlarıyla ilişkilendirilmelidir.
Kaynak: 2026/UH.I-1850.
5.2 Mali yılın sona erecek olmasının tek başına gerekçe yapılması
10.07.2024 tarihli ve 2024/UH.II-888 sayılı kararda, sekiz aylık bakım ve onarım hizmetinin mali yıl içinde tamamlanamayacağı gerekçesi yeterli bulunmamıştır. Kurul, ertesi yıla geçen yüklenme imkânını ve gecikmenin idarenin işlemlerinden kaynaklanmasını da değerlendirmiştir.
Bu karar, yıl sonuna yaklaşılmasının her işte otomatik iptal sebebi sayılamayacağını göstermektedir.
Kaynak: 2024/UH.II-888.
5.3 Mevcut ödenekle çelişen genel bütçe yetersizliği açıklamaları
05.06.2024 tarihli ve 2024/UH.I-726 sayılı kararda, yemek miktarının azaltılması ve bütçe durumu gerekçeleri değerlendirilmiştir. İhale onay belgesindeki kullanılabilir ödenekler ve iş eksilişi imkânı karşısında iptal gerekçeleri uygun bulunmamıştır.
Ödenek, nakit ve genel mali sıkışıklık aynı kavramlar değildir. Hangi kaynağın ne şekilde yetersiz kaldığının ve bunun ihaleye etkisinin belgelenmesi gerekir.
Kaynak: 2024/UH.I-726.
5.4 Tek geçerli teklif kalmasının doğrudan rekabetsizlik sayılması
03.12.2025 tarihli ve 2025/UH.I-2602 sayılı kararda, tek geçerli teklif kalmasının her durumda rekabetin oluşmadığı anlamına gelmeyeceği belirtilmiştir. Teklifin yaklaşık maliyetin altında olması ve idarenin başka somut tespit ortaya koymaması da değerlendirmeye alınmıştır.
Aynı kararda, ihaleye ilişkin dava açılmış olması da tek başına yeterli iptal nedeni kabul edilmemiştir.
Kaynak: 2025/UH.I-2602.
5.5 İhtiyaç değişikliğinin miktar ve hesaplarla açıklanmaması
İhtiyacın yeniden değerlendirileceğinin veya teknik özelliklerin değiştirileceğinin söylenmesi yeterli değildir. Değişen kalemler, miktarlar ve mevcut sözleşme imkânları açıklanmalıdır. 2025/UM.I-1849 sayılı karar, bu somutlaştırma eksikliği nedeniyle iptal işleminin kaldırılmasına örnektir.
5.6 Kurul kararının sonucunun art arda iptal işlemleriyle etkisizleştirilmesi
2023/UM.I-988 sayılı kararda, önce düzeltici işlem belirlenmiş, ardından alınan iki iptal kararı kaldırılmış; idare üçüncü kez iptal kararı vermiştir. Kurul, süreçte karar gereklerinin yerine getirilmediğini ve önceki kararların etkisiz hâle getirildiğini değerlendirerek yeni iptali de uygun bulmamıştır.
5.7 Önceki yıl ödeneğinin iptal edilmesinin yeterli inceleme yapılmadan ileri sürülmesi
26.06.2019 tarihli ve 2019/UM.I-738 sayılı kararda, teslim süresinin geçmiş olması ve önceki yıl ödeneğinin iptali gerekçeleri değerlendirilmiştir. İhtiyacın devam edip etmediği ve yeni yılda ödenek tahsisinin mümkün olup olmadığı araştırılmadan, Kurul kararı uygulanmaksızın iptal yoluna gidilmesi hukuka uygun bulunmamıştır.
Kaynak: 2019/UM.I-738.
Bu kararlar birlikte değerlendirildiğinde, iptal işlemini hukuken zayıflatan başlıca durumlar şunlardır:
• Genel ifadelerin somut belge ve hesap yerine kullanılması.
• Kalan sürenin işin niteliğiyle karşılaştırılmaması.
• Mevcut ödenek ve finansman belgelerinin göz ardı edilmesi.
• Tek geçerli teklif bulunmasının otomatik rekabetsizlik sayılması.
• İş eksilişi veya kısmi çözüm seçeneklerinin incelenmemesi.
• Dava veya şikâyet başvurusunun kendisinin iptal nedeni yapılması.
• Kurul kararının gereğini bertaraf eden, önceki işlemlerle çelişen iptal kararları.
5.8 Süre yetersizliği gerekçesinde yapılması gereken ayrım
Süre bakımından üç durum aynı değildir:
|
Durum |
Değerlendirme |
|
İşin süresinin işe başlama tarihinden itibaren belirli gün veya ay olması |
Takvim ilerlemesi iş süresini kendiliğinden azaltmaz. |
|
Süreklilik arz eden hizmette başlangıç ve bitiş tarihlerinin kesin belirlenmesi |
Geç başlanması nedeniyle fiilen kalan süre dikkate alınır; başlangıç tarihinin kaçırılması otomatik iptal nedeni değildir. |
|
Belirli miktardaki yapım veya teslim işinin kesin bitiş tarihine bağlanması |
Kalan sürede işin teknik olarak tamamlanabilirliği ayrıca incelenir. |
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 80.2’nci maddesindeki, süreklilik arz eden hizmetlerde fiilen kısalan süreye göre işlem yapılmasına ilişkin açıklama, bütün yapım işlerine aynı biçimde uygulanamaz.
Kaynak: Tebliğ hükmünü uygulayan Kurul değerlendirmesi.
Örneğin asfalt yapımında süre yetersizliği değerlendirilirken; iş miktarı, günlük üretim ve serim kapasitesi, mobilizasyon, iş sıralaması, çalışma alanlarının hazır olup olmadığı ve ilgili teknik şartların izin verdiği hava koşulları birlikte incelenmelidir. Gerekçe, yalnızca kalan takvim gününün azlığına değil, mevcut doküman ve hukuki koşullar altında işin tamamlanamamasının nedenlerine dayanmalıdır.
6 İhale yetkilisinin kararı nihai ve sınırsız bir yetki kullanımı değildir
İhale yetkilisinin onay veya iptal işlemi, idari karar niteliğindedir. “Kesinleşen ihale kararı” ifadesi, kararın artık hiçbir biçimde değiştirilemeyeceğini veya denetlenemeyeceğini göstermez. Kararın yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygun olması gerekir. İdari yargı, yerindelik denetimi yapmaksızın hukuka uygunluğu inceler.
Kaynak: 2577 sayılı Kanun m.2.
6.1 Kimler başvurabilir
İhale sürecindeki iptal işleminden hak kaybına veya zarara uğradığını yahut uğrama ihtimali bulunduğunu ortaya koyabilen kişiler, statülerine uygun başvuru hakkını kullanabilir.
Komisyon kararından sonraki uyuşmazlıklarda başlıca ilgililer:
• İhale üzerinde bırakılan istekli.
• Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi.
• Teklifinin değerlendirilmesi veya ihalenin sonuçlandırılması işleminden menfaati etkilenen diğer isteklilerdir.
Başvuru hakkı yalnızca ilk şikâyeti yapan firmaya ait değildir. Önceki şikâyet başka bir istekli tarafından yapılmış olsa da iptalden etkilenen ve ehliyet koşullarını sağlayan istekli başvurabilir. Bununla birlikte ihale sonucuna yönelik başvurularda yalnızca doküman indirmiş olmak, her durumda yeterli ehliyet sağlamaz; Yönetmelik’in 5’inci maddesindeki statü ayrımı gözetilir.
6.2 Hangi sürede nereye başvurulur
|
Uyuşmazlık |
Başvuru yeri |
Esas süre |
|
Öncesinde şikâyet bulunmayan, bağımsız iptal işlemi |
Yetkili idare mahkemesi |
Kural olarak tebliği izleyen günden itibaren 30 gün |
|
Şikâyet veya itirazen şikâyet sonrasında alınan iptal kararı |
Doğrudan Kamu İhale Kurumu |
Bildirimi izleyen günden itibaren 5 gün |
|
Teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına itiraz |
Kural olarak önce ihaleyi yapan idare |
21/b ve 21/c’de 5, diğer ihalelerde 10 gün |
|
Yukarıdaki şikâyetin reddi veya süresinde karara bağlanmaması |
Kamu İhale Kurumu |
İlgili başlangıç tarihinden itibaren 10 gün |
|
Kamu İhale Kurulu kararı |
Ankara idare mahkemeleri |
Tebliği izleyen günden itibaren 30 gün |
İdareye şikâyet yolunda idarenin karar alma süresi on gündür. Süresinde karar alınmaması hâlinde, bu sürenin bitimini izleyen itirazen şikâyet süresi takip edilmelidir.
İptal öncesinde şikâyet bulunması hâlinde, iptalin önceki şikâyetle aynı gerekçeye dayanması şart değildir. Danıştay Onüçüncü Dairesinin E.2020/2873, K.2020/3583 sayılı kararı, önceki şikâyet süreci nedeniyle Kuruma başvuru yolunun tüketilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.
Kaynak: Danıştay kararı.
6.3 Beş günlük süre nasıl hesaplanır
Beş günlük süre iş günü değil, takvim günüdür. Bildirim günü hesaba katılmaz; ertesi gün birinci gündür. Tatil günleri süreye dâhildir. Son gün tatil gününe rastlarsa süre, izleyen ilk iş gününün sonuna uzar.
EKAP tebligatında esas olan, belgenin sonradan açıldığı tarih değil, bildirim kutusuna ulaştığı tarihtir. SMS veya e-posta bilgilendirmesinin ulaşmaması tebligatı geçersiz kılmaz. Tebligatın iş günü ve saatlerine ilişkin elektronik sistem kuralları ayrıca dikkate alınır.
Kaynak: Kamu İhale Kurumunun güncel eğitim materyali.
İptal gerekçesini öğrenmek için ek yazı istenmesi veya idareye yeniden değerlendirme dilekçesi verilmesi, beş günlük sürenin durduğu varsayımına dayanak yapılmamalıdır.
6.4 Kuruma başvuru nasıl yapılır
Güncel sistemde şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları, geçiş hükümleri saklı kalmak üzere, EKAP üzerinden güvenli elektronik imzayla yapılır. Avukat aracılığıyla başvuru da elektronik usule tabidir. İlanı veya duyurusu 15 Nisan 2024 ve sonrasında olan ihalelerde avukatlar ve ilgili pazarlık usulleri bakımından da elektronik başvuru zorunluluğu uygulanmaktadır.
Kaynak: Kamu İhale Kurumunun açıklaması.
Başvuru hazırlanırken şu bilgiler ve belgeler bulunmalıdır:
1. Başvuru sahibinin kimlik veya ticaret unvanı, adres ve temsil bilgileri.
2. İhaleyi yapan idarenin adı, ihale adı ve ihale kayıt numarası.
3. İptal kararının tarihi ve sayısı.
4. Kararın tebliğ tarihi ve EKAP bildirim kaydı.
5. Önceki şikâyet ve Kurul sürecinin özeti.
6. İptal gerekçelerinin her birine karşı somut iddialar ve bunları destekleyen deliller.
7. İptal kararı, ilgili komisyon kararları ve varsa önceki Kurul kararı.
8. Gerektiği ölçüde temsil ve yetki belgeleri veya bunların elektronik teyit bilgileri.
9. İtirazen şikâyet başvuru bedelinin ödendiğini gösteren ödeme ve teyit bilgileri.
İhaleye katılım belgesinde veya elektronik kayıtlarda mevcut yetki belgeleri bakımından mevzuattaki istisnalar gözetilmelidir. Her durumda bütün belgelerin yeniden noter onaylı olarak sunulması gerektiği şeklinde genel bir kural yoktur.
Başvuru bedeli, ihale için geçerli yaklaşık maliyet dilimine göre belirlenir. Kısmi teklife açık ihalelerde ödeme ve fazla yatırılan bedelin iadesine ilişkin özel kurallar ayrıca uygulanır.
9 Nisan 2026 değişiklikleri nedeniyle dilekçedeki iddiaların ayrı ve anlaşılır biçimde kurulması, başvuru bedelinin haklılık oranına göre iadesi açısından da önem taşımaktadır. Eski kararlardaki “yalnızca bütün iddialarda haklılık hâlinde iade” açıklaması güncel dosyalara doğrudan aktarılmamalıdır.
Kaynak: Kamu İhale Kurumunun 2026 değişiklik duyurusu.
6.5 Kurul neyi inceler ve hangi sonuca ulaşabilir
İptal başvurusunda inceleme, idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlıdır. Bu nedenle dilekçede gerekçelerin tek tek karşılanması gerekir. “İhale bize verilmelidir” biçimindeki genel talep, iptal gerekçesindeki hukuka aykırılığı açıklamaz.
Kurul:
• İptal gerekçesini hukuka uygun bularak başvuruyu esastan reddedebilir.
• İptal kararını hukuka aykırı bularak idarenin iptal kararının iptaline karar verebilir.
• Bağlantılı işlemler yönünden düzeltici işlem belirleyebilir.
• Süre, ehliyet, şekil veya görev koşulları nedeniyle esasa girmeden ret kararı verebilir.
İptal kararının kaldırılması, doğrudan başvuru sahibiyle sözleşme imzalanması sonucunu doğurmaz. İhale, kararın gerektirdiği aşamadan itibaren hukuka uygun şekilde yürütülür.
6.6 Kurul kararının uygulanmaması hâlinde ne yapılır
Yeni bir iptal kararı varsa, iptal kararına ilişkin beş günlük özel yol gözetilir. Kurul kararının eksik veya yanlış uygulanmasına ilişkin diğer işlemler ise Yönetmelik m.23 ve Tebliğ m.16 kapsamında doğrudan Kuruma götürülebilir; işlem türüne göre ilgili başvuru süresi ayrıca belirlenir.
Kararın hiç uygulanmaması hâlinde mevzuatta suç duyurusu imkânı da düzenlenmiştir. Ancak suç duyurusu, idari başvuru veya dava süresinin yerine geçmez ve her uygulamama olayı kendiliğinden ceza sorumluluğu oluşturmaz. Tebliğ m.2/4 kapsamındaki, teklifin geçerli olduğuna ilişkin düzeltici işlem kararına rağmen önceki iptalin geri alınmaması gibi özel durumlarda doğrudan idari yargı yolu ayrıca değerlendirilir.
6.7 Yargı yoluna hangi belgelerle gidilir
Kurul kararına karşı açılacak davada davalı Kamu İhale Kurumudur. Doğrudan iptal işlemine karşı dava açılması gereken durumda ise davalı, ihaleyi yapan idaredir; yetkili mahkeme ilgili yetki kurallarına göre belirlenir.
Dava dosyasında esas olarak şunlar bulunur:
• Dava dilekçesi ve açık iptal talebi.
• Dava konusu karar ile tebliğ belgesi.
• Komisyon ve ihale yetkilisi kararları.
• Varsa şikâyet ve itirazen şikâyet dilekçeleri.
• İlgili teknik, mali ve diğer deliller.
• Temsil belgeleri ve varsa avukat vekâletnamesi.
• Harç ve giderlere ilişkin işlemler.
İhale işlemlerine ilişkin bu davalar, 2577 sayılı Kanun’un 20/A maddesindeki ivedi yargılama usulüne tabidir. Dava açma süresi otuz gündür. Bu usulde Kanun’un 11’inci maddesindeki idari başvurunun süreyi durdurması kuralı uygulanmaz. Yürütmenin durdurulması istenebilir; dava açılması tek başına işlemi durdurmaz. Nihai kararlara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.
Kaynak: 2577 sayılı Kanun.
İhale yetkilisinin onay veya iptal kararı, ihale sürecinde sonuç doğuran bir idari işlemdir. Bu işlemin bağlayıcı olması, sınırsız takdir yetkisine dayandığı anlamına gelmez. Hukuka uygunluk; gerekçenin uzunluğuyla değil, gerçek olaylarla desteklenmesi, ihaleye etkisinin açıklanması, uygulanabilir alternatiflerin değerlendirilmesi ve idari başvuru ile yargısal denetime elverişli olmasıyla sağlanır.
