1.Genel Olarak
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 3 üncü maddesinde, "Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder."; Aynı Kanunun 8 inci maddesinde ise, "Bina vergisinin oranı meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde ikidir." hükümleri yer almaktadır. Bu oran Büyükşehirlerde 2 kat olarak uygulanır.
2.Vergi Değerinin Tadil Edilmesi
Emlak Vergisi Kanunu’nun "Vergi Değerini Tadil Eden Sebepler" başlıklı 33 üncü maddesinde; "Vergi değerini tadil eden sebepler aşağıda gösterilmiştir.
3. Bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kalbedilmesi, (Bu hükmün uygulanmasında bir apartmanın her dairesi bir bina sayılır ve tadil sebebi, yalnız kullanış tarzı tamamen veya kısmen değiştirilen daire için geçerli olur)." hükmüne yer verilmiştir.
Ticari ve sanat icrasına mahsus mahaller kavramı işyeri kaydı yapılan her yeri kapsamaktadır. Burada 213 sayılı Vergi Usul Kanununun "İşyeri" başlıklı 156 ncı maddesinde ki hükme başvurmak icap eder; Bu maddede, "Ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyette iş yeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane şube, depo, otel, kahvehane, eğlence ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları, inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerdir." hükmü bulunmaktadır.
Bu madde hükmüne göre, mükelleflerin ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyetlerini sürdürdükleri yerlerin iş yeri özelliğini taşıyabilmesi için bu yerlerin faaliyetin icrasına tahsis edilmesi veya faaliyetin icra edildiği yer olma özelliği taşıması gerekmektedir. Bu çerçevede vergi dairelerinde işyeri olarak kaydedilen her adresin (sadece iletişim adresi olarak bildirilmen meskenler hariç olmak üzere) emlak vergisinin işyeri emlak vergisi olarak alınması gerektiği değerlendirilmektedir.
Sadece iletişim adresi olarak bildirilen meskenlere örnek olarak gerçek kişi kuryelerin bildirdiği adresler, gerçek kişi şöfor esnafının bildirdiği adresler, gerçek kişi pazarcı esnafının bildirdiği adresler, gerçek kişi ev işi yapanların bildirdiği adresler sayılabilir ve bunların işyeri vergisi ödemesine gerek yoktur.
Ancak fiilen işyerinden yapılan yazılımcılık, eticaret, çağrı merkezi çalışmaları gibi işyeri mükellefiyeti bulunması halinde burada işyeri emlak vergisi söz konusu edilmelidir.
3.İşyeri Bildirimi Verilmesi
Emlak Vergisi Kanunu’nun "Bildirim verme ve süresi" başlıklı 23 üncü maddesinde, "Bu Kanunun 33 üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) emlak vergisi bildirimi verilmesi zorunludur. Devlete ait arazi için bildirim verilmez.
Bildirimler;
...
b) Bu Kanunun 33 üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde, değişikliğin vuku bulduğu bütçe yılı içerisinde,
Emlâkın bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye verilir.
Yukarıdaki fıkralarda yazılı haller bütçe yılının son üç ayı içinde vuku bulduğu takdirde bildirim, olayın vuku bulduğu tarihten itibaren üç ay içinde verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, aynı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde de, bina vergisi mükellefiyetinin, bu Kanunun 33 üncü maddesinin (1) ila (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vukuu bulduğu tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı hükme bağlanmıştır.
bu hükümlere göre vergi dairesi kayıtlarına göre işyeri kurulan yıl sonuna kadar (son 3 ayda kurulmuş ise 3 ay içinde) beyanda bulunulmalı ve işyerinin kuruluşunu izleyen yıl bina emlak vergisinin işyeri olarak ödenmesi gerekmektedir.
Dr. Erkan Karaarslan
